ภาคภูมิ แสวงคำ
เจ้าหน้าที่วิชาการ องค์กรพัฒนาเอกชนด้านแรงงานจังหวัดสมุทรสาคร
พลันที่รายงานการค้ามนุษย์ (Trafficking in Person Report)สหรัฐอเมริกาปี 2014
ลดอันดับประเทศไทยอยู่ในบัญชี3(Tier3)รั้งท้ายที่สุดจาก4บัญชีปรากฏสู่สาธารณชนเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 2557
 |
| รายงานการค้ามนุษย์ปี 2014 |
ปัญหาการค้ามนุษย์ของประเทศไทยจึงกลายเป็นวาระแห่งชาติทันที ดังเห็นจากท่าทีแสดงออกผ่านแถลงการณ์ผลรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์(ที่168/2557)ของกระทรวงการต่างประเทศ จนถึงคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ(คสช.) ฉบับที่70,73 และ74/2557
ที่กำหนดมาตรการแก้ไขปัญหาแรงงานและการค้ามนุษย์
รวมถึงตั้งคณะกรรมการนโยบายและอนุกรรมการประสานงานเพื่อคืนความสุขและคืนภาพลักษณ์ที่ดีของประเทศให้ปรากฏแก่นานาชาติสืบไป
ข้อพึงระวังสำหรับประเทศไทยคือเหลือเวลานับจากนี้เพียงเก้าเดือนหรือภายในสิ้นเดือนมีนาคมของแต่ละปีที่กระทรวงการต่างประเทศ
(Department of State) สหรัฐอเมริกาจะสรุปสถานการณ์ของ
188 ประเทศทั่วโลกเพื่อจัดทำรายงานในปีต่อไป และไทยต้องแสดงถึงพัฒนาการการดำเนินการที่ก้าวหน้า
นอกจากความรู้สึกของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่ถูกตัดสินอย่างไม่เป็นธรรม
สังคมไทยควรถือโอกาสนี้รณรงค์สร้างความเข้าใจต่อปัญหาการค้ามนุษย์โดยเฉพาะแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้าน
ด้วยการศึกษารายละเอียดเงื่อนไขของกฎหมายคุ้มครองเหยื่อการค้ามนุษย์(Trafficking Victims Protection Act : TVPA) ปี 2000 อันเป็นที่มาของข้อกล่าวหาในรายงานการค้ามนุษย์เพื่อชี้แจงข้อกล่าวหาได้ตรงประเด็น
กฎหมาย TVPA ของสหรัฐอเมริกาเริ่มบังคับใช้เมื่อเดือนตุลาคมปี 2000
มีเป้าหมายคุ้มครองเหยื่อการค้ามนุษย์และทาสยุคใหม่(modern-day
slavery)ทั่วโลกทั้งในและต่างประเทศ นอกจากนี้ ในมาตรา 108
ของกฎหมายฉบับนี้ยังเป็นเสมือนดาบทางการทูตของอเมริกาที่ใช้จัดอันดับรัฐบาลประเทศต่างๆว่าได้ดำเนินการตามมาตรฐานขั้นต่ำ (minimum standard) เพื่อขจัดปัญหาการค้ามนุษย์หรือไม่ตั้งแต่ปี 2001 เป็นต้นมา ซึ่งประเทศที่เพิกเฉยจนถูกลดอันดับ(downgrade)ให้อยู่ในบัญชี3 มีสิทธิเผชิญกับบทลงโทษ(penalties)ถึงขั้นอาจถูกตัดงบประมาณแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐในโครงการแลกเปลี่ยนทางการศึกษาและวัฒนธรรม
ปัจจุบันสถานะของสหรัฐอเมริกาแม้จะอยู่ในบัญชี1(Tier1)มาตลอด ทว่าก็พบปัญหาการค้ามนุษย์ในชาวอเมริกันและชาวต่างชาติ โดยเฉพาะปัญหาการแสวงหาประโยชน์ทางเพศและแรงงานบังคับ
แก่นหรือหัวใจของกฎหมายTVPAได้แก่การป้องกัน(prevention)การคุ้มครอง(protection)และการดำเนินคดี (prosecution) ซึ่งการคุ้มครองเป็นส่วนสำคัญที่สุด เพราะมีจุดประสงค์เยียวยาความเสียหายและให้ทางเลือกแก่เหยื่อ
อาทิเช่น การจัดที่พัก การให้การศึกษา การรักษาพยาบาล การฝึกอาชีพ ฯลฯ
ความคุ้มครองพิเศษของกฎหมาย TVPA ต่อเหยื่อการค้ามนุษย์ที่เป็นชาวต่างชาติ คือ การรับรองและให้สิทธิประโยชน์และบริการต่างๆที่จำเป็น
เช่น เงินทุน บริการทางการแพทย์ และบริการทางสังคม การจัดโครงการคุ้มครองพยาน
ทั้งมีการออกวีซ่าประเภทT(T Visas) ให้เหยื่อการค้ามนุษย์ในรูปแบบที่รุนแรงได้รับสิทธิอาศัยชั่วคราว(temporary
resident)และสามารถขอสิทธิอาศัยถาวร(permanent residence
status)ต่อไป จากเดิมที่ใช้เพียงมาตรการผลักดันส่งกลับเหยื่อการค้ามนุษย์ในฐานะผู้หลบหนีเข้าเมือง
ส่วนมาตรการดำเนินคดี(prosecution) ได้กำหนดอัตราโทษรุนแรง ตัวอย่างเช่น กรณีกระทำผิดฐานแสวงหาประโยชน์ทางเพศด้วยการบังคับหรือหลอกลวงเด็กอายุ
14 ปีไม่เกิน 18 ปี
ไม่ว่าบังคับหรือหลอกลวงมีโทษจำคุกถึง 20 ปี หรือกรณีกระทำความผิดฐานแสวงหาประโยชน์ทางเพศด้วยการบังคับหรือหลอกลวงต่อบุคคลอายุไม่เกิน
14 ปี มีโทษจำคุกตลอดชีวิต อย่างไรก็ตาม
ก็มีเสียงวิจารณ์ต่อกฎหมายTVPA ว่าเป็นมาตรวัดฝ่ายเดียวของอเมริกาที่อาจแสดงถึงอคติด้านชาติพันธุ์หรือระดับการให้คุณค่าทางสังคมแก่ชาติอื่น(Kristina Cummings, “The Trafficking Victims Protection Act : A
Feasibility Assessment)
กลับมาที่ส่วนที่สำคัญที่สุดในรายงานการค้ามนุษย์
(Tip Report)สหรัฐอเมริกาที่จะพัฒนาไปสู่สถานะและอันดับที่ดีขึ้น
ได้แก่ ข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทย (Recommendations for Thailand) ที่เป็นแผนที่การเดินทาง(roadmap)ควรให้ความสำคัญอย่างยิ่ง อาทิเช่นให้กรมสอบสวนคดีพิเศษและป.ป.ช.เร่งดำเนินคดีกับข้าราชการทุจริต
ยุติการดำเนินคดีหมิ่นประมาทกับนักวิจัยและผู้สื่อข่าว
เพิ่มความร่วมมือกับองค์กรพัฒนาเอกชน(NGOs)และองค์กรด้านแรงงาน
เพิ่มจำนวนล่ามแปลภาษาและนักสังคมสงเคราะห์ในหน่วยงานรัฐ จัดตั้งแผนกพิเศษเพื่อเร่งรัดคดีค้ามนุษย์ในศาลหรือมาตรการเร่งรัดคดีที่จำเป็น
ตลอดจนการคุ้มครองสิทธิและความปลอดภัยของกลุ่มเปราะบางโดยเฉพาะแรงงานข้ามชาติและผู้ลี้ภัย
ฯลฯ
ผู้เขียนเห็นว่าการปรับสถานะประเทศเพื่อหลีกเลี่ยงการกีดกันทางการค้าหรือตัดสิทธิพิเศษ ต่างจากการถูกตัดงบประมาณช่วยเหลือทางการทหารของสหรัฐอเมริกาล่าสุดจำนวน 3.5 และ 4.7 ล้านเหรียญสหรัฐ ตามลำดับ เพราะศึกครั้งนี้กระทบถึงคนรากหญ้าในอุตสาหกรรมการผลิตอาหารทะเลในจังหวัดสมุทรสาครเช่น สองปีที่ผ่านมา แรงงานข้ามชาติในกิจการแกะกุ้ง ต้มกุ้ง แช่เย็น แช่แข็ง ฯลฯ โอดครวญว่างานและเงินหายไปอย่างมาก และสมุทรสาครยังคงถูกระบุในรายงานการค้ามนุษย์อย่างชัดเจนว่าร้อยละ 57 จากจำนวน 430 ที่ถูกสำรวจมีประสบการณ์เป็นแรงงานบังคับ
มาตรการของประเทศไทยจึงต้องชี้แจงข้อกล่าวหาให้ตรงเป้า ไม่ใช่ทำคำให้การแต่ไม่ตรงตามข้อหาในคำฟ้อง และยุคปัจจุบันต่างจากในอดีต(ปีพ.ศ.2546)ที่มีการคว่ำบาตรสำนักพิมพ์Longman ของประเทศอังกฤษที่พิมพ์พจนานุกรมโดยระบุว่ากรุงเทพเป็นเมืองที่มีหญิงบริการจำนวนมาก จนถูกกรมตำรวจสมัยนั้นห้ามการสั่งหรือนำสิ่งพิมพ์เข้ามาในราชอาณาจักร
หรือจะคว่ำบาตรเลิกใช้สินค้าและบริการอเมริกาซึ่งมีไม่่กี่ประเภทเท่านั้นที่นึกออก อาทิเช่น iPhone, iPad, google, facebook ฯลฯ
การจัดทำรายงานผลการดำเนินงานป้องกันและปราบปรามการค้ามนุษย์ของประเทศไทยประจำปี
2556 ของกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ให้น้ำหนักที่ผลการดำเนินงานและหลักฐานที่ตอบโจทย์หลายส่วนได้ชัดเจนเป็นรูปธรรมเช่น
การตรวจสอบคุ้มครองแรงงานในภาคประมง ซึ่งข้อเสนอแนะบางประการถูกกล่าวถึงในรายงานฉบับปีที่ผ่านมา
บางประการก็เป็นโจทย์ที่ประเทศไทยควรเร่งดำเนินการอุดช่องโหว่
และไม่อาจมองข้ามอีกต่อไป มิใช่เพื่อตอบสนองประเทศคู่ค้ารายใหญ่เท่านั้น
แต่เพื่อแสดงออกถึงความพยายามแก้ปัญหาการค้ามนุษย์ของสังคมไทยอย่างแท้จริง.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น